Gember

Oorsprong / herkomst

De oorsprong ligt in het vochtig-warme tropische regenwoud van Oost-Azië. Meer dan 3000 jaar geleden kwam de gember naar Indië en werd aldaar als een geneesmiddel en kruidenplant gecultiveerd. De huidige hoofdteeltgebieden liggen aan de kust van Malabar in Indië, in Bengalen en Panjab, in Maleisië, Indonesië, China, Japan, Jamaica, Sierra Leone (West-Afrika), Nigeria, Brazilië en in andere tropische en subtropische gebieden. Ongeveer één derde van de wereldproductie wordt geexporteerd.

Beschrijving

Van de rietachtige en meestal zeer decoratieve 1,50 m hoge plant met zijn purperen tot violette bloemen interesseert ons de wortelstok, de rhizoom, die ons het kruid levert. De zich horizontaal uitbreidende wortel wordt max. 50 cm lang, vertakt zich in knollen, vergelijkbaar met de vingers van een hand, heeft van buiten een bruine kleur, en is van binnen geel gekleurd en licht vezelig. De afzonderlijke delen van de wortel zijn kort en platgedrukt. De inhoudstoffen van de wortel zijn: 0,6- 3,3% etherische olie met 70% zingoberen als hoofdbestanddeel, zingiberolie als geurverspreider en een sterk smakende harsmengeling met shogaolie, zingeron, gingerolie enz. Dit en nog een hele reeks chemische elementen geven aan de gemberwortel zijn milde, aromatische geur, en in het bijzonder bij een sterkere dosis, de kenmerkende, brandscherpe, licht zoete, gekruide smaak. De verse gember bevat een eiwitsplitsend enzym, dat maakt dat vlees, samen met schijfjes gember gekookt, aanzienlijk zachter worden. . Gember kan worden gebruikt bij maag-, hoofd- en tandpijn, verkoudheden, als smeermiddel tegen reuma en bij de behandeling van wonden. De Indiërs gebruiken gember bijna dagelijks als een middel dat de spijsvertering bevordert. Het werkt aangenaam verwarmend en door zijn zwavelgehalte ook antiseptisch. De huidige geneeskunde gebruikt gember als een goed stofwisselingsbevorderend middel en een middel dat de bloedsomloop bij lusteloosheid, spijsverteringsstoornissen, winderigheid en kolieken bevordert.

Verkoop :

De behoefte aan gember wordt gedurende het hele jaar door de import gedekt. De wortels worden 9 tot 11 maanden na het planten geoogst, wanneer de stengel begint te welken. Ze worden uitgegraven en van aarde bevrijd. Het schillen van de wortel moet zeer voorzichtig gebeuren, omdat zich juist onder de buitenste kurkschors de weefselschors met de etherische olie bevindt. Ongeschilde, d.w.z. slechts gewassen en gedroogde gember wordt eveneens als "zwarte", "grijze" of "bedekte" gember verhandeld; geschilde waren daarentegen zijn "witte" of "onbedekte" gember. De op die verschillende manier behandelde wortels worden al naargelang kleur en grootte gesorteerd en geheel of in lengtes van 5 tot 10 cm stukken in schijven gesneden, geraspt, gemalen of in dozen bewaard, op de markt gebracht. De verkoop gebeurt volgens gewicht. In de groentebak van de koelkast kunnen de gemberwortels ongeveer 10 dagen lang vers worden bewaard, in een foliezak ongeveer 2 tot 3 weken; geen lagere temperaturen.

Gebruik

Voor gebruik kan altijd een stuk van de wortel worden afgebroken, gewassen en, indien nog niet gebeurd, geschild worden of de huid kan met een mes worden afgeschraapt. Jonge, tere en nog niet vezelige wortels snijdt men in fijne blokjes, plet of wrijft men fijn. Oudere, taaie en vezelige wortels moet men eerder in 2 mm sterke schijven snijden, toevoegen aan de spijzen en eventueel meekoken en wederom verwijderen, of men drukt ze in kleine stukken door een knoflookpers. De vezelige delen blijven dan achter. Gember verrijkt talrijke spijzen en dranken met een aangename geur en een sterke smaak. Soepen, groene bonen, prei, worteltjes en andere groenten, sauzen, gehakt, lever, gevogelte, wild, schaaldieren, ham, koude pasteien, varkens-, lams- en schapenvlees worden met gember gekruid. Voor het bakken met gember ingesmeerd, krijgt het vlees een bijzonder pikante smaak. Gember dient verder tot de smaakverfijner van fruitsalades, verse meloen, moes, taartvullingen, desserts, zoetzure ingemaakte peren, augurken, komkommers en bonen. Ook bij de toebereiding van bakwaren zoals honingkoeken, speculaas en peperkoeken kan gember worden toegevoegd. IJs, crèmes, chocoladespijzen kunnen door toevoeging van gember een exotisch tintje krijgen. Aan appelgelei, braambes- en rabarberconfituur en sinaasappelmarmelade kan gember toegevoegd worden, in kleine dosis wel te verstaan. Grote hoeveelheden gember vinden hun industrieel gebruik bij kruidenmengelingen, curry-poeder, ketchup; bonbons en pralinen, gemberbier, parfumerie (oriëntaalse geuren).