Chayote

Oorsprong / herkomst

De Azteken gebruikten deze groente al lang voor de aankomst van de Spaanse veroveraars. De oorsprong ligt in de bergen van Brazilië, Midden-Amerika en Mexico. Ze worden plantagematig geteeld in Mexico, Guatemala, Honduras, Costa Rica, in het Caraïbische gebied, Californië, Noord- en Oost-Indië, in het kustgebied van Queensland/Australië, Nieuw-Zeeland, Hawaï, de Filipijnen, Noord- en West-Afrika, Zuid-Frankrijk. De belangrijkste afzetmarkten voor chayote zijn Frankrijk, Duitsland en Groot-Brittanië.

Beschrijving

Chayoten zijn vruchten van een ruigharige pompoenplant met meer dan 20 tot 30 meter lange klimmende ranken. In de teeltgebieden worden niet alleen de vruchten geconsumeerd maar worden de spruiten als asperges en de bladeren als spinazie gegeten. De krachtige stengelvezels worden tot papier, matten, zakken en hoeden verwerkt. Bij ons worden alleen vruchten met een lengte van 7 tot 20 cm en met een gewicht van 1 kg aangevoerd. Ze lijken op augurken of op grote slanke peren, glad of met 5 tot 10 diepe groeven, wit, groengeel of groen gekleurd. Ze hebben golvende, rimpelige, meestal wrattige, met witte, vlezige stekels bedekte schillen, en een getande, meestal gekrulde spits. Het vruchtvlees is vast, ivoorwit tot donkergroen en geeft een kleverig sap af. In het midden van de vrucht zit één enkele, 10 cm lange, ovale, platte pit, waarvan de punt meestal uit de vrucht steekt. De pit heeft de eigenschap, in zekere zin als starthulp te kiemen, en dat nog voordat de vrucht zich van de plant losmaakt Men kan de vrucht helemaal in een bloempot steken, om nieuwe planten te ontwikkelen. De pit is eetbaar en heeft een aangename notensmaak. De inhoudstoffen van de vrucht zijn: 90% water, koolhydraten (maïs), eiwitten, kalium, calcium, ijzer, provitamine A en vitamine C (ongeveer 20mg%). De smaak van het vruchtvlees is neutraal, ietwat zoetig, een mengeling tussen augurken en courgetten. De chayote heeft een goede uitwerking op hoge bloeddruk.

Verkoop :

De vruchten staan ons het hele jaar door ter beschikking. Ze worden rijp geplukt, nog voor de pit groter wordt en uit de vrucht groeit. Haar gewicht ligt tussen 200 en 450 gram. De houdbaarheid is zeer goed. De vruchten blijven lang vers en zijn zeer gemakkelijk te vervoeren. Bij een temperatuur tussen 9 en 11°C en een luchtvochtigheid van 90 % kan men ze minstens 6 weken en langer bewaren. Voordat ze worden geconsumeerd, moet men ze enige tijd op kamertemperatuur laten liggen. Ze worden per stuk verkocht of per gewicht.

Gebruik

Chayoten hebben een veelzijdig gebruik. Voor een rauwe consumptie als salade worden de vruchten geschild, en wegens de meestal aanwezige kleine doornen en het kleverige aan de handen plakkende sap, onder water in schijven gesneden, een weinig gezouten en gepeperd en met citroenensap of fijne azijn (wijnazijn of frambozenazijn) besprenkeld. Meestal worden chayoten gaar gemaakt. Hiervoor moeten de vruchten worden geschild, zoals aangegeven, en de pit moet naar believen worden verwijderd of mee worden geconsumeerd. Gehalveerde vruchten zijn binnen 40 - 50 minuten gaar, wanneer ze in kleine stukken of schijven worden gesneden, slechts 15 tot 20 minuten. Gaar gemaakte vruchten kunnen ook als salade toebereid worden, eventueel samen met tomaten of selderij en met een slasausje aangemaakt. Het meest geliefd is toch de toebereiding als warme groente, alleen of met andere groente gemengd, in boter gestoofd en als toespijs bij vlees- en visgerechten opgediend. Men serveert ze met een boter-, room-, kaas- of currysaus. Andere toepassingsmogelijkheden: Chayoten gevuld met vlees, vis, krab of kaas en gebakken, chayoten als soepingrediënt, fantasievol met thym, marjolein, basilicum en andere kruiden gemengd. Ze zijn geschikt voor de toebereiding van moes, desserts, fruittaarten en andere bakwaren. .